اين نوع حركات ناموزون ، همان كوه‌هاست ؛ زيرا كوه‌ها در حقيقت حكم يك زره محكم فولادين را دارند كه دور تا دور زمين را احاطه كرده و با توجه به ارتباط و پيوندى كه از زير به‌هم دارند ، يك شبكهء نيرومند سرتاسرى را تشكيل مىدهند . اگر اين زره محكم و اين شبكهء نيرومند ، كرهء زمين را نپوشانده بود و پوستهء روى زمين از يك قشر نرم و لطيفى هم‌چون خاك و شن تشكيل يافته بود ؛ مسلماً به آسانى تحت تأثير جاذبهء نيرومند ماه واقع مىشد و حركات ناموزونى مانند جزر و مد درياها در آن به وجود مىآورد ؛ ولى با اين كه قشر محكمى پوستهء زمين را پوشانيده باز حركات خفيف جزر و مد در آن پيدا مىشود و هر بار حدود سى سانتيمتر پوستهء زمين تدريجاً بالا و پايين مىرود . « 1 » 3 . عامل سوم اين حركات ناموزون ، همان مواد مذابى است كه هستهء مركزى زمين را تشكيل مىدهد و دل زمين مملو از گازهاى متراكمى است كه با شدت هر چه تمام‌تر بر آن فشار مىآورد . زلزله‌هاى خطرناكى كه ضررهاى جبران‌ناپذيرى به وجود مىآورد ، به عقيدهء گروهى از دانشمندان نتيجهء عمل حرارت و گازهاى درونى است كه با شدت خارج مىشوند . در اين صحنهء متلاطم ، يگانه عاملى كه از متلاشى شدن و تفرق قطعات زمين ، مانع مىگردد ، همان كوه‌ها هستند . ريشهء كوه‌هاى سنگين كه در اعماق زمين فرو رفته وقطعات زمين را در بر گرفته آنها را به هم اتصال مىدهد - و به سان ميخ‌ها - كه قطعات تخته را به هم متصل مىسازد و از جدايى جلوگيرى مىكند ، قطعات زمين را از تفرق و پاشيدگى باز مىدارد . شايد آيهء « وَالْجِبالَ أَوْتَادًا ؛ كوه‌ها را ميخ‌هاى زمين قرار داديم » اشاره به‌همين حقيقت باشد كه بيان گرديد . اميرمؤمنان در ستايش و بيان عظمت كاخ آفرينش چنين مىفرمايد :

--> ( 1 ) . قرآن و آخرين پيامبر ، ص 185 .